Leendert Cornelis van der Vlugt

(1894 - 1936)

Leendert Cornelis van der Vlugt was een van de belangrijke pioniers van het Nieuwe Bouwen in Nederland. Met het architectenbureau Brinkman & Van der Vlugt was hij verantwoordelijk voor de Van Nellefabriek, het Stadion Feijenoord, Woonhuis Van der Leeuw, Villa Sonneveld en de befaamde grijze telefooncel. De jonggestorven architect trad weinig op de voorgrond en hield er geen wijdlopige theorieën op na, maar zijn werk spreekt nog steeds voor zich.

Opleiding

Van der Vlugt was de zoon van een Rotterdamse aannemer, die aan de Avenue Concordia woonde. Hij studeerde tussen 1910 en 1915 aan de Rotterdamse Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen bij Willem Kromhout. Hij werkte korte tijd op de bureaus van Kromhout en Foeke Kuipers in Amsterdam en volgde colleges aan de Technische Hogeschool in Delft. Daarna werkte hij in 1917/18 bij de Rotterdamse architect Buskens aan het Sint Lucia Instituut. De constructeur Jan Gerko Wiebenga verzorgde de betonconstructie van dit gebouw.

Werken

In 1919 startte Van der Vlugt een eigen praktijk. Met Wiebenga realiseerde hij de MTS in Groningen (1922-1923), het eerste gerealiseerde voorbeeld van het Nieuwe Bouwen in Nederland. Ook bij latere ontwerpen werkte Van der Vlugt met Wiebenga, die ook met de andere pionier van het Nieuwe Bouwen Jan Duiker werkte. Van der Vlugt realiseerde verder enkele woonhuizen en een schoolgebouw. Hij ontwierp ook enkele woningbouwblokken voor bouwondernemers, onder anderen aan de Gijsingstraat (1922, verwoest) en de Beukelsdijk (1922). Later zou hij nog de gevels van de woningbouw aan de Mathenesserweg en Willem Buytewechstraat verzorgen. In 1924 maakte hij een stedenbouwkundig plan voor het Land van Hoboken. Van der Vlugt was medeoprichter van de architectenvereniging Opbouw in 1920. Hij was redacteur van de tijdschriften Bouwen en Het Bouwbedrijf, maar schreef zelf zelden. Hij was bestuurslid van de Stichting Bevordering van Volkskracht.

Van Nelle

In 1925 kreeg de carrière van Van der Vlugt een impuls toen hij werd aangezocht als opvolger van de onverwacht overleden Michiel Brinkman. Samen met diens nog studerende zoon Jan werd Brinkman en Van der Vlugt opgericht. Met de opdracht voor de Van Nellefabriek kon hij zijn ideeën op grote schaal realiseren. Het Van Nellecomplex (1925-1930) was een van de belangrijkste gerealiseerde voorbeelden van de architectuurprincipes van het Nieuwe Bouwen. De befaamde Franse architect Le Corbusier noemde het gebouw 'het mooiste schouwspel van de moderne tijd'. Andere belangrijke opdrachten via Van Nelle waren een pakhuis in Leiden (1926, gesloopt), woonhuizen voor onderdirecteuren De Bruyn (1931) en Sonneveld (1933) en voor directeur Van der Leeuw (1930).

Telefooncel

Hoewel hij zelf geen theosoof was, bouwde hij tussen 1925 en 1929 het hoofdkwartier van de Theosofische Beweging in Amsterdam en het Krishnamurti-kamp in Ommen. In Rotterdam werden verder woonhuizen voor de arts Boevé aan de Mathenesserlaan (1933) en Vaes (1935) aan de Plaszoom gebouwd. Verder de bijbank van Mees en Zoonen aan de 's-Gravendijkwal (1931), de Diaconesseninrichting aan de Westersingel (1938, afgebroken) en twee sportgebouwtjes op het Land van Hoboken (afgebroken). Een ontwerp voor de Volksuniversiteit en een concertgebouw werden niet gerealiseerd. Tussen 1932 en 1934 werd samengewerkt met Van Tijen bij de Bergpolderflat. Het bij het grote publiek bekendste ontwerp is ongetwijfeld de grijze standaard telefooncel, die bijna vijftig jaar in productie was.

Recent onderzoek naar Huis Sonneveld heeft aangetoond dat Van der Vlugt zeker geen dogmatisch functionalist was, maar een verfijnd ontwerper die vooral in zijn interieurs een bijzonder kleur- en materiaalgebruik toepaste. Zijn latere werk was vrijer en minder rechtlijnig. De realisatie van twee belangrijke opdrachten maakte Van der Vlugt niet meer mee. Het Stadion Feijenoord en het vliegveld Ypenburg werden in 1937 in gebruik genomen. Van der Vlugt overleed op 25 april 1935 juist op het moment dat hij een zomerhuisje in Noordwijk aan Zee in gebruik had genomen.

Literatuur:

Bouwkundig Weekblad 1968 p.322
Bouwen voor een open samenleving, Brinkman, Brinkman, Van der Vlugt, Van den Broek, Bakema, Rotterdam 1962
J.B. Bakema - L.C. van der Vlugt, Amsterdam 1968
J. Geurst, J. Molenaar - Van der Vlugt, architect 1894-1936, Delft 1983
Wiederhall 14
J.P. Baeten - Een telefooncel op de Lijnbaan, de traditie van een architectenbureau, Rotterdam 1995